Ontdek je kwaliteiten, waarden en drijfveren

Voordat je vol enthousiasme je cv gaat oppoetsen of vacatures gaat doorspitten, is er één vraag van essentieel belang: wie ben jij eigenlijk? Veel mensen vinden deze vraag lastig of zien zichzelf als ‘iemand die gewoon een baan nodig heeft’. Dat is zonde, want jezelf écht leren kennen levert veel meer op dan alleen een baan. Door inzicht te krijgen in je waarden, vaardigheden, eigenaardigheden en ambities, geef je heel bewust vorm aan jouw carrière. Dan vind je niet zomaar een baan, maar een baan die écht bij jou past. En als je ook kunt verwoorden waaróm dat precies de juiste baan voor jou is, heb je meteen een voorsprong op andere sollicitanten. In dit artikel vind je tools en oefeningen om de briljante, complexe en misschien soms wat chaotische persoon die jij bent, te ontdekken.

Waarom zelfkennis zo belangrijk is voor je carrière

Werkgevers willen de échte jij. Niet een gepolijste etalagepop, maar de dynamische, interessante en unieke persoon die jij bent. Als jij niet weet wie dat is, hoe kunnen anderen dat dan weten?

Zelfkennis is niet zweverig, maar juist een heel praktisch concept en onderbouwd met wetenschappelijk onderzoek. Een studie van Judge, Bono & Poton (2001) toont aan dat zelfbewustzijn sterk samenhangt met werktevredenheid en carrièresucces. Mensen die hun sterke punten en waarden kennen, stellen zinvollere doelen en nemen beslissingen die aansluiten bij hun échte prioriteiten.

Zelfkennis helpt je om:

1. Te ontdekken wat je drijft
   Bloei jij op in avontuurlijke, chaotische omgevingen of krijg je al jeuk van het idee van ‘teambuilding-karaoke’?
2. Jouw waarde te verwoorden
   Als je weet waar je goed in bent, kun je werkgevers overtuigen waarom ze voor jóú moeten kiezen en niet voor één van de 327 andere sollicitanten.
3. Een baan te vinden die écht bij jou past
   Wie wil er nu veertig uur per week iets doen wat niet past bij je waarden of interesses?

Hoe je meer regie krijgt over je carrière

Veel mensen vergeten dat solliciteren hét moment is om regie te pakken over je (werk)leven. Het is namelijk jóuw carrière en juist op zulke momenten kun jij jouw toekomst bepalen.

Veel sollicitanten hopen een baan te vinden, maar vergeet niet: bedrijven hopen net zo goed de juiste werknemer te vinden. Je bent dus machtiger dan je denkt. Misschien voel je je afhankelijk van een goede werkgever, maar zij zijn net zo afhankelijk van jou.

Om die regie te pakken, is het belangrijk om leiderschap te tonen – in de breedste zin van het woord. Zelfs als je geen manager bent of geen CEO-ambities hebt, is zelfbewustzijn cruciaal voor leiderschap op ieder niveau.

Een onderzoek van Harvard Business School (2007) benadrukt dat zelfkennis één van de belangrijkste eigenschappen is van effectieve leiders. Werknemers die hun sterke punten, emotionele triggers en besluitvormingsprocessen begrijpen, bouwen sterkere relaties op en kunnen zich beter aanpassen aan uitdagingen. Hier wat voorbeelden van mensen die regie namen over hun carrière en zo hun werktevredenheid verhoogden.

Ontdek je kwaliteiten, waarden en drijfveren

Oefening 1: De grote (en misschien ongemakkelijke) vragen om jouw persoonlijke profiel te maken

Voor deze oefening pak je het best pen en papier. Je kunt je antwoorden typen, maar schrijven met de hand heeft meer impact en maakt de opdracht authentieker. Beantwoord de volgende vragen zo eerlijk, persoonlijk en specifiek mogelijk. Hier worden de zaadjes van jouw carrière geplant, dus neem de vragen serieus en denk goed na over je antwoorden. Je kunt altijd mensen in je omgeving vragen om even met je mee te denken.

1. Wat zijn je waarden?
   Wat vind jij écht belangrijk? Eerlijkheid en integriteit? Avontuur? Stabiliteit, of liever vrijheid? Wil je geld verdienen voor een huis of reis je liever de wereld rond? Schrijf er vijf op.

2. Wat zijn je sterke punten?
   Veel mensen vinden deze vraag moeilijk. Als je moeite hebt je sterke punten te vinden, vraag het dan aan mensen om je heen. Wees zo specifiek mogelijk. Niet alleen ‘sociaal’, maar eerder ‘ik ben goed in mensen op hun gemak stellen’.

3. Wat zijn je zwakke punten?
   Geen sterke punten zonder zwakke punten. Het is helemaal oké om zwakke plekken te hebben, het zou ongeloofwaardig zijn als je die niet had. Wees hier ook specifiek. Het is een teken van kracht als je weet waar je kunt verbeteren. Ben je soms een beetje chaotisch? Stel je dingen uit? Ben je altijd te beleefd? Schrijf het op!

4. Wat maakt je gelukkig?
   Dit is een heel belangrijke vraag. Als je energie stopt in werk dat je gelukkig en voldaan maakt, zul je aan het eind van de dag een veel grotere tevredenheid voelen. Denk verder dan ‘op vakantie gaan’. Denk meer aan ‘als ik taken af kan ronden en overzicht behoud’ of ‘als we als een team aan een opdracht werken en elkaar stimuleren’ of ‘als ik een diepe verbinding voel met mijn klanten’.

5. Wat is een absolute ‘nee’ voor jou?
   Dit kan te maken hebben met je werk-privébalans, maar ook met locatie, salaris of de situatie met collega’s. Als je van stabiliteit houdt, vind je het misschien helemaal niks om last-minute te horen waar je heen moet reizen. Of juist het tegenovergestelde: je wil beslist geen baan die elke dag dezelfde routine heeft. Denk hier goed over na, want het bespaart je veel teleurstellingen in de toekomst!

Oefening 2: Verzamel je mijlpalen

Nu je jezelf al wat beter hebt leren kennen, gaan we nog een stap verder. Schrijf vijf momenten in je leven op waarop je trots, voldaan of gewoon superblij was met jezelf. Deze hoeven niet werkgerelateerd te zijn, ze zijn ook interessant als ze dat niet zijn. Onder elk moment schrijf je welke vaardigheid of eigenschap je gebruikte en hoe dat voelde. Hier een paar voorbeelden ter inspiratie:

Als je je momenten hebt opgeschreven en de vragen hebt beantwoord, zoek dan naar terugkerende thema’s. Misschien gaan je meest waardevolle momenten allemaal over het helpen van anderen, of benadrukken ze een passie voor het oplossen van lastige problemen. Dit zijn je signature strengths Signature strengths zijn de karaktersterktes die het meest wezenlijk zijn voor wie je bent. Ze voelen meestal natuurlijk en geven je energie om in te zetten, en weerspiegelen wat het meest centraal staat in jouw identiteit. , ofwel: kenmerkende sterke punten.

Wat persoonlijkheidstesten jou kunnen leren

Om jezelf goed te leren kennen, kunnen persoonlijkheidstesten erg nuttig zijn. Een van de populairste testen is de Myers-Briggs Type Indicator (MBTI). Interessant feit: deze test is ontwikkeld tijdens de Tweede Wereldoorlog door Katharine Cook Briggs en haar dochter Isabel Briggs Myers. Zij wilden vrouwen die de arbeidsmarkt betraden, helpen om rollen te vinden die bij hun persoonlijkheid pasten.

De MBTI categoriseert mensen in 16 persoonlijkheidstypes, op basis van voorkeuren in vier hoofdgebieden:

1. Introversie (I) versus extraversie (E):
   Opladen in je eentje versus opbloeien in sociale situaties.

2. Observatie (S) versus intuïtie (N):
   Focussen op concrete waarnemingen versus zoeken naar patronen.

3. Denken (T) versus voelen (F):
   Beslissingen nemen op basis van logica versus emotionele waarden.

4. Oordelen (J) versus waarnemen (P):
   Voorkeur voor structuur en planning versus flexibiliteit en impulsiviteit.

De test resulteert in een combinatie van vier letters en dat is je persoonlijkheidstype. Elk type lijkt zijn eigen voorkeuren en vaardigheden te hebben op de werkvloer. Iemand met een ENFP-persoonlijkheid gedijt bijvoorbeeld goed in carrières die creativiteit en het helpen van anderen combineren, zoals coaching, schrijven of lesgeven. Terwijl een ISTJ beter tot zijn recht komt in gestructureerde omgevingen waar hij kan bloeien, zoals accountancy of computeranalyse. Hier wat voorbeelden:

Oefening 3: Ontdek jouw MBTI persoonlijkheidstype

Hoewel de MBTI niet wordt beschouwd als een harde wetenschap, is het nog steeds een zeer populaire en bekende test die wereldwijd wordt gebruikt. Het begrijpen van je type geeft nuttige inzichten in je voorkeuren. De test geeft ook suggesties voor passende carrières of werkvelden. Daarnaast kan de MBTI waardevolle gesprekken over je persoonlijkheid en werkstijl op gang brengen.

→ Doe deze gratis test om jouw eigen MBTI-type te ontdekken (engelstalig).

Oefening 4: Maak je persoonlijke woordwolk

Nu je jouw MBTI-type weet, gaan we door met de volgende oefening.

1. Schrijf je MBTI-type in het midden van het papier en voeg dan de betekenis van de initialen toe. Dus als je type ENFP is, schrijf dan de woorden ‘extravert’, ‘intuïtief’, ‘voelen’ en ‘waarnemend’ op je papier.

   Kijk welke associaties er bij je opkomen en voeg deze woorden toe. Dit kunnen woorden zijn als: ‘levendig’, ‘spontaan’ of ‘avontuurlijk’. Als je je type op internet googelt, kom je woorden en citaten tegen die bij je type passen. Als je kleuren, afbeeldingen of plaatjes wilt toevoegen, ga je gang. Als je je poster liever steriel en gestructureerd houdt, ook prima.

   Het leuke is dat dit werkblad meestal meteen al een goede weergave is van je persoonlijkheid en dat is precies wat het moet doen! Mensen vinden het meestal moeilijk om zichzelf te beschrijven of te kennen, maar oefeningen als deze creëren meestal een flow en geven je een goede boost.

2. Maak een lijst van carrières of rollen die passen bij jouw type. Zoek naar patronen of sectoren waar mensen met jouw type floreren. Misschien realiseer je je dat je al werkt in de branche die voor jou bedoeld is. Misschien realiseer je je dat je een baan hebt losgelaten die eigenlijk heel goed bij je paste, alleen voor een beter salaris of een kortere reistijd.

3. Het maken van dit werkblad doet je nadenken over je focus en keuzes. Gebruik deze collage om geïnspireerd te raken, maar ook om te reflecteren op je ambities. Als je geboren bent in een doktersfamilie en momenteel geneeskunde studeert, realiseer je je misschien nu dat je je passie moet volgen om modeontwerper te worden. Misschien hebben je vrienden je overtuigd om leraar te worden, maar realiseer je je nu dat een baan als webdesigner, werkend vanuit huis, veel beter bij je past.

De wetenschap achter zelfbewustzijn en succes

Voor wie geïnteresseerd is in meer academische onderbouwing, meer inzicht wil in zelfbewustzijn, of nog meer overtuigd wil worden van het belang van zelfkennis, geven we hier wat extra informatie.

Waarom inzicht in jezelf leidt tot meer werktevredenheid

De studie concludeerde dat mensen met hogere kernzelfevaluaties:

• Meer werktevredenheid ervaren
• Meer kans hebben op carrièresucces, gebaseerd op promoties en salarisverhogingen
• Meer veerkracht tonen als ze in aanraking komen met werkstress

→ Dit laat zien dat het begrijpen en benutten van je innerlijke kracht niet alleen nuttig is. Het is echt cruciaal voor een duurzame carrière.

Emotionele intelligentie en performance

→ Wat betekent dit voor jou? Het ontwikkelen van zelfbewustzijn kan letterlijk je hersenen hervormen, waardoor je met meer helderheid en kalmte kunt reageren op uitdagingen op het werk.

Vertaal je kwaliteiten en waarden naar jouw persoonlijke verhaal

Jezelf begrijpen is krachtig, maar het wordt pas waardevol wanneer je het helder kunt overbrengen. Of je nu een cv schrijft, je voorbereidt op een sollicitatiegesprek of jezelf voorstelt in een professionele context, jouw vermogen om zelfinzicht te vertalen naar een overtuigend verhaal maakt het verschil.

In deze laatste stap zet je alles wat je hebt ontdekt over je sterke punten, waarden en persoonlijkheid om in een kort en duidelijk persoonlijk verhaal.

Oefening 5: Schrijf je korte maar krachtige bio

‘Vertel eens iets over jezelf’ is voor veel mensen een van de engste vragen. Nu je al deze oefeningen hebt gedaan om jezelf beter te leren kennen, zou dat makkelijker moeten zijn. Hier is een snelle, vrijblijvende manier om te beginnen. Schrijf een bio van twee zinnen over jezelf, maar maak hem expres een beetje raar. Gebruik je creativiteit en gevoel voor humor. Het kan iets zijn als:

‘Ik ben Sarah, een ex-verslaafde aan kantoorartikelen met een obsessie voor spreadsheets. Ik heb ooit een pubquiz gewonnen door alleen de Spice Girls te herkennen aan hun kapsels.’

Herschrijf daarna deze bio en verander de gekke dingen in iets over je waarden en sterke punten. Gebruik de informatie uit de eerdere oefeningen.

‘Ik ben Sarah, een van nature georganiseerde probleemoplosser die zich thuis voelt in het aanbrengen van orde in chaos (ja, ik hou van spreadsheets vol met kleurtjes!). Ik help teams graag om efficiënt te werken en het liefst ook nog die maandelijkse pubquiz te winnen.’

Tot slot: Jij bent de basis van jouw carrière

Nu je het einde van dit eerste deel hebt bereikt, heb je de eerste stap gezet om een carrière op te bouwen die echt van jou is. Je hebt de eerste stap gezet om de regie over je werkleven en toekomst te nemen. Door te weten wie je bent, kun je vol vertrouwen ‘nee’ zeggen tegen dingen die niet passen en ‘ja’ tegen dingen die dat wel doen. En onthoud, zelfbewustzijn gaat niet alleen over introspectie. Het is een voortdurend proces van reflectie, feedback en groei.

Houd je aantekeningen of werkbladen voorlopig bij de hand. Ze zijn de basis van alle dingen die volgen, van je persoonlijke introductie tot de antwoorden die je geeft in sollicitatiegesprekken. En onthoud: hoe authentieker je bent, hoe meer je kansen aantrekt die je echt enthousiast maken. En hoe dan ook: blijf altijd je authentieke zelf.